Aktualności

Szkic SPC od AIAG & VDA jest już dostępny!

W lutym 2026 roku opublikowano wspólny szkic podręcznika AIAG & VDA SPC. Przeczytaj artykuł i sprawdź co się zmieni w nowym podejściu do SPC!

Nowy podręcznik SPC opracowany wspólnie przez  AIAG i VDA porządkuje obszary, które przez lata były różnie interpretowane w praktyce przemysłowej – w szczególności rozróżnienie między stabilnością a zdolnością procesu, dobór właściwych wskaźników oraz zastosowanie kart kontrolnych (controlcharts) zgodnie z ich rzeczywistym celem. 

Przez wiele lat organizacje produkcyjne funkcjonowały równolegle w trzech podejściach do SPC: opartym na amerykańskich wytycznych od AIAG, niemieckim podejściu promowanym przez VDA oraz międzynarodowym podejściu opartym o normy ISO.  Mimo wspólnego celu, jakim była kontrola i doskonalenie procesów, prowadziło to do rozbieżnych interpretacji pojęć oraz niespójnego raportowania wyników w globalnym łańcuchu dostaw.  

Najważniejsze kierunki zmian w nowym podejściu do SPC przedstawiamy także w krótkim materiale wideo:

Szkic wspólnego podręcznika AIAG i VDA w zakresie SPC odpowiada na te wyzwania, wprowadzając ujednoliconą terminologię, spójną logikę podejmowania decyzji oraz silniejsze powiązanie SPC z zarządzaniem procesem, wymaganiami systemów jakości i normami ISO. Jednocześnie dokument wyraźnie przesuwa akcent z prostego raportowania wskaźników zdolności i kart kontrolnych na bieżące sterowanie procesem i prewencję niezgodności.  

📒 Szkic jest dostępny na oficjalnej stronie VDA: AIAG-VDA-SPC-Yellow-Volume.pdf .

Główne zmiany:

– Najważniejsza zmiana filozofii SPC 

Najistotniejszą zmianą w nowym podejściu (choć oczywiście trudno je jednoznacznie, obiektywnie uporządkować w hierarchii ważności) jest redefinicja roli SPC w organizacji. 
Statystyczne sterowanie procesami przestaje być narzędziem służącym głównie do raportowania wyników na potrzeby audytów i klientów, a staje się systemem zarządzania procesem.  

W praktyce oznacza to: 

• koncentrację na bieżącym monitorowaniu procesu, 

• szybką identyfikację przyczyn specjalnych, 

• reakcję w czasie rzeczywistym, 

• zapobieganie powstawaniu niezgodności zamiast ich późniejszego wykrywania. 

– Stabilność procesu a zdolność – porządek w wskaźnikach 

Nowy podręcznik wprowadza jasną zasadę: zdolność procesu (process capability) wyrażana wskaźnikami Cp i Cpk może być oceniana wyłącznie dla procesów stabilnych. 
Porządkuje to sposób stosowania wskaźników, które wcześniej bywały używane w różny sposób.  

Wyróżnione zostają trzy grupy wskaźników:  

• Pm / Pmk – do oceny zdolności maszyny (pracującej w kontrolowanych warunkach),  

• Pp / Ppk – do oceny zdolności procesu, gdy stabilność nie została jeszcze potwierdzona lub dane są ograniczone,  

• Cp / Cpk – do oceny zdolności procesu spełniającego kryteria stabilności.  

Takie rozróżnienie eliminuje dowolność interpretacji i zwiększa wiarygodność raportowanych wyników. Dodatkowo wprowadzono dwa nowe (co do oznaczań) wskaźniki Cw i Cwk. 

– Wykresy kontrolne: analiza czy sterowanie? 

Istotnym elementem nowego podejścia jest wyraźne rozróżnienie celu stosowania wykresów kontrolnych.
Podręcznik oddziela: 

• wykresy do analizy retrospektywnej, wykorzystywane do oceny historii procesu i jego zachowania w czasie, 

• wykresy SPC do bieżącego sterowania procesem, których celem jest szybka reakcja na sygnały niestabilności. 

Takie podejście wzmacnia rolę wykresów kontrolnych jako narzędzia operacyjnego, a nie wyłącznie elementu dokumentacji jakościowej. 

– SPC jako prewencja i element zarządzania procesem 

Nowy podręcznik podkreśla, że SPC powinno być integralną częścią zarządzania procesem, a nie działaniem realizowanym wyłącznie przez dział jakości. 

Skuteczna kontrola statystyczna: 

• wspiera prewencję błędów, 

• umożliwia stabilne prowadzenie procesu, 

• angażuje operatorów, inżynierów i menedżerów w bieżące reagowanie na zmienność. 

Podejście to jest spójne z wymaganiami nowoczesnych systemów jakości oraz koncepcją ciągłego doskonalenia. 

– Normy ISO i podejście statystyczne 

Podręcznik AIAG & VDA SPC jest silnie powiązany z aktualnymi normami ISO dotyczącymi stabilności i zdolności procesów. Promowane jest podejście statystyczne, które: 

• nie opiera się wyłącznie na założeniu normalności rozkładu, 

• wykorzystuje metody odporne na różne kształty rozkładów, 

• zachęca do świadomego doboru metod analizy w oparciu o wiedzę o procesie. 

Dzięki temu ocena procesu staje się bardziej wiarygodna i lepiej dopasowana do rzeczywistych warunków produkcji (szczególnie do procesów zmiennych w czasie). 

Co te zmiany oznacza dla organizacji w praktyce? 

Dla firm produkcyjnych nowy podręcznik oznacza konieczność: 

• przeglądu obecnych praktyk SPC, 

• weryfikacji, czy raportowane wskaźniki są właściwie dobrane do aktualnego stanu procesu, 

• wzmocnienia roli wykresów kontrolnych w codziennym sterowaniu, 

• lepszego powiązania SPC z zarządzaniem procesem i odpowiedzialnością zespołów. 

Obecnie opublikowany dokument ma status szkicu. Okres zbierania informacji zwrotnej potrwa do 3 maja 2026 roku, a formularz zgłoszeniowy dostępny jest na oficjalnej stronie VDA. 

W PROQUAL na bieżąco śledzimy zmiany w standardach branżowych, w tym AIAG & VDA SPC, dostosowując nasze szkolenia i wsparcie merytoryczne do aktualnych wytycznych. Osoby, które chcą uporządkować wiedzę o SPC i stosować je zgodnie z nowym podejściem, zapraszamy do udziału w szkoleniu SPC.

Zapisz się do newslettera PROQUAL, aby być na bieżąco z najważniejszymi zmianami w normach i standardach jakości – wysyłamy tylko konkretne informacje branżowe, bez spamu.